Unity Particle System Component: học từ gốc đến đủ dùng

Dành cho người mới học Unity VFX. Viết theo kiểu blog dễ đọc, nhưng vẫn đi qua gần như toàn bộ các phần quan trọng trong Particle System component.

Project hiện tại dùng Unity 6000.3.13f1. Nội dung dưới đây dựa trên Unity Particle System hiện đại trong Unity 6; một vài tên field có thể khác nhẹ nếu bạn mở project bằng phiên bản Unity cũ hơn.

## 1. Particle System là gì?

Particle System là một component dùng để tạo ra rất nhiều “hạt” nhỏ gọi là particle.

Mỗi particle thường chỉ là:

Một tấm ảnh nhỏ quay về camera, ví dụ khói, bụi, ánh sáng, tia lửa.
Hoặc một mesh nhỏ, ví dụ mảnh đá, lá cây, mảnh vỡ.

Một hạt riêng lẻ nhìn rất đơn giản. Nhưng khi Unity sinh ra nhiều hạt, di chuyển chúng, đổi màu chúng, làm chúng mờ dần, xoay, nở ra, va chạm… mắt người sẽ thấy thành hiệu ứng lớn như:

Khói bếp.
Lửa.
Bụi khi nhân vật chạy.
Coin bay ra.
Sao lấp lánh.
Hit effect khi chém trúng quái.
Bong bóng, tuyết, mưa, pháo hoa.

Hãy tưởng tượng Particle System như một cái máy phun confetti. Bạn không điều khiển từng mảnh giấy bằng tay. Bạn chỉnh cái máy: phun bao nhiêu, phun từ đâu, bay nhanh cỡ nào, màu gì, sống bao lâu, chết thì làm gì.

2. Built-in Particle System hay Visual Effect Graph?

Unity có 2 hướng chính để làm particle:

Hệ thống	Khi nào nên dùng
`Built-in Particle System`	Hiệu ứng vừa và nhỏ, dễ chỉnh trong Inspector, cần script đọc/ghi từng particle, phù hợp mobile và gameplay VFX thường ngày.
`Visual Effect Graph`	Hiệu ứng rất lớn, hàng trăm nghìn hoặc hàng triệu particle, chạy GPU, phù hợp PC/console/URP/HDRP tùy cấu hình.

Với game kiểu idle/mobile như Sushi Bar Idle, đa số hiệu ứng gameplay nên bắt đầu bằng Built-in Particle System: nhẹ, quen thuộc, dễ prefab, dễ pooling.

3. Mô hình tư duy: Particle System chạy như thế nào?

Một particle thường đi qua vòng đời này:

Emitter sinh particle
        ↓
Particle nhận giá trị ban đầu
        ↓
Particle sống trong vài giây
        ↓
Các module thay đổi nó theo thời gian
        ↓
Renderer vẽ particle ra màn hình
        ↓
Particle hết lifetime và biến mất

Kiểu	Ý nghĩa dễ hiểu
`Constant`	Một giá trị cố định. Ví dụ speed luôn là `5`.
`Curve`	Giá trị thay đổi theo thời gian. Ví dụ lúc đầu nhỏ, giữa to, cuối nhỏ.
`Random Between Two Constants`	Mỗi particle lấy ngẫu nhiên một số giữa hai giá trị. Ví dụ size từ `0.8` đến `1.2`.
`Random Between Two Curves`	Mỗi particle lấy ngẫu nhiên giữa hai đường cong. Dùng khi muốn hiệu ứng tự nhiên hơn.
`Color`	Một màu cố định.
`Gradient`	Màu thay đổi theo thời gian. Ví dụ vàng → cam → trong suốt.
`Random Between Two Colors`	Mỗi particle chọn màu ngẫu nhiên giữa hai màu.
`Random Between Two Gradients`	Mỗi particle dùng biến thể ngẫu nhiên giữa hai gradient.

Thuộc tính	Tác dụng
`Duration`	Thời lượng một chu kỳ chạy của hệ thống. Nếu `Looping` bật, hết duration thì lặp lại.
`Looping`	Cho hệ thống chạy lặp mãi. Dùng cho khói, lửa, nước chảy, aura.
`Prewarm`	Nếu bật cùng `Looping`, hiệu ứng xuất hiện như đã chạy sẵn một vòng. Rất hữu ích cho lửa/khói không muốn bắt đầu từ trạng thái trống.
`Start Delay`	Đợi một khoảng thời gian rồi mới bắt đầu phát particle.
`Start Lifetime`	Particle sống bao lâu. Lifetime ngắn tạo hiệu ứng nhanh/gắt; lifetime dài tạo vệt hoặc khói kéo dài.
`Start Speed`	Tốc độ ban đầu của particle.
`3D Start Size`	Cho chỉnh size riêng từng trục X/Y/Z. Nếu tắt, dùng một size chung.
`Start Size`	Kích thước ban đầu.
`3D Start Rotation`	Cho chỉnh rotation riêng từng trục. Hay dùng khi render mesh particle.
`Start Rotation`	Góc xoay ban đầu. Dùng để random texture không bị lặp nhìn giả.
`Flip Rotation`	Cho một phần particle xoay ngược hướng, giúp chuyển động tự nhiên hơn.
`Start Color`	Màu ban đầu. Có thể dùng gradient/random color.
`Gravity Modifier`	Mức độ chịu trọng lực. `0` là không rơi; `1` dùng gravity Physics mặc định; số âm làm bay lên.
`Simulation Space`	Không gian mô phỏng: `Local`, `World`, hoặc `Custom`.
`Simulation Speed`	Tốc độ chạy của toàn bộ hệ thống. `0.5` chậm bằng nửa, `2` nhanh gấp đôi.
`Delta Time`	Dùng thời gian `Scaled` hoặc `Unscaled`. `Unscaled` phù hợp hiệu ứng UI khi game pause.
`Scaling Mode`	Cách scale Transform ảnh hưởng lên particle: theo hierarchy, local, hoặc chỉ shape.
`Play On Awake`	Object vừa active là particle tự chạy. Nếu tắt, phải gọi `Play()` bằng script hoặc trigger thủ công.
`Emitter Velocity`	Cách Unity tính vận tốc emitter, dùng cho `Inherit Velocity` và `Rate over Distance`.
`Max Particles`	Số particle tối đa sống cùng lúc. Đây là “cầu chì” chống hiệu ứng nổ máy.
`Auto Random Seed`	Bật thì mỗi lần chạy trông hơi khác; tắt thì hiệu ứng lặp lại y hệt theo `Random Seed`.
`Random Seed`	Hạt giống random cố định khi tắt `Auto Random Seed`. Dùng khi muốn effect deterministic.
`Stop Action`	Khi particle chết hết thì làm gì: `None`, `Disable`, `Destroy`, hoặc gọi callback.
`Culling Mode`	Khi off-screen có tiếp tục mô phỏng không. Cực kỳ quan trọng cho performance.
`Ring Buffer Mode`	Thay vì chết khi hết lifetime, particle cũ có thể chờ được tái sử dụng khi đạt `Max Particles`.

Thuộc tính

Tác dụng

Duration

Thời lượng một chu kỳ chạy của hệ thống. Nếu Looping bật, hết duration thì lặp lại.

Looping

Cho hệ thống chạy lặp mãi. Dùng cho khói, lửa, nước chảy, aura.

Prewarm

Nếu bật cùng Looping, hiệu ứng xuất hiện như đã chạy sẵn một vòng. Rất hữu ích cho lửa/khói không muốn bắt đầu từ trạng thái trống.

Start Delay

Đợi một khoảng thời gian rồi mới bắt đầu phát particle.

Start Lifetime

Particle sống bao lâu. Lifetime ngắn tạo hiệu ứng nhanh/gắt; lifetime dài tạo vệt hoặc khói kéo dài.

Start Speed

Tốc độ ban đầu của particle.

3D Start Size

Cho chỉnh size riêng từng trục X/Y/Z. Nếu tắt, dùng một size chung.

Start Size

Kích thước ban đầu.

3D Start Rotation

Cho chỉnh rotation riêng từng trục. Hay dùng khi render mesh particle.

Start Rotation

Góc xoay ban đầu. Dùng để random texture không bị lặp nhìn giả.

Flip Rotation

Cho một phần particle xoay ngược hướng, giúp chuyển động tự nhiên hơn.

Start Color

Màu ban đầu. Có thể dùng gradient/random color.

Gravity Modifier

Mức độ chịu trọng lực. 0 là không rơi; 1 dùng gravity Physics mặc định; số âm làm bay lên.

Simulation Space

Không gian mô phỏng: Local, World, hoặc Custom.

Simulation Speed

Tốc độ chạy của toàn bộ hệ thống. 0.5 chậm bằng nửa, 2 nhanh gấp đôi.

Delta Time

Dùng thời gian Scaled hoặc Unscaled. Unscaled phù hợp hiệu ứng UI khi game pause.

Scaling Mode

Cách scale Transform ảnh hưởng lên particle: theo hierarchy, local, hoặc chỉ shape.

Play On Awake

Object vừa active là particle tự chạy. Nếu tắt, phải gọi Play() bằng script hoặc trigger thủ công.

Emitter Velocity

Cách Unity tính vận tốc emitter, dùng cho Inherit Velocity và Rate over Distance.

Max Particles

Số particle tối đa sống cùng lúc. Đây là “cầu chì” chống hiệu ứng nổ máy.

Auto Random Seed

Bật thì mỗi lần chạy trông hơi khác; tắt thì hiệu ứng lặp lại y hệt theo Random Seed.

Random Seed

Hạt giống random cố định khi tắt Auto Random Seed. Dùng khi muốn effect deterministic.

Stop Action

Khi particle chết hết thì làm gì: None, Disable, Destroy, hoặc gọi callback.

Culling Mode

Khi off-screen có tiếp tục mô phỏng không. Cực kỳ quan trọng cho performance.

Ring Buffer Mode

Thay vì chết khi hết lifetime, particle cũ có thể chờ được tái sử dụng khi đạt Max Particles.

Mode	Hiểu đơn giản	Dùng khi
`Local`	Particle đi theo object cha.	Aura dính vào nhân vật, flame dính vào torch.
`World`	Particle đã sinh ra thì ở lại trong world, dù emitter di chuyển.	Khói từ xe chạy, bụi chân, vệt di chuyển.
`Custom`	Particle mô phỏng theo một Transform khác.	Hiệu ứng cần bám một reference riêng.

Thuộc tính	Tác dụng
`Rate over Time`	Sinh particle theo thời gian. Ví dụ `10` nghĩa là khoảng 10 particle mỗi giây.
`Rate over Distance`	Sinh particle theo quãng đường emitter di chuyển. Dùng rất tốt cho bụi chân, vệt bánh xe, trail khi object chạy.
`Bursts`	Sinh một cụm particle tại thời điểm cụ thể. Dùng cho nổ, pop, coin burst, hit impact.
`Burst Time`	Thời điểm burst kể từ lúc hệ thống bắt đầu chạy.
`Burst Count`	Số particle trong burst.
`Burst Cycles`	Burst lặp lại bao nhiêu lần.
`Burst Interval`	Khoảng cách thời gian giữa các cycle của burst.
`Burst Probability`	Xác suất burst xảy ra. `1` là chắc chắn, `0.5` là 50%.

Shape	Dễ hiểu là	Dùng khi
`Sphere`	Sinh trong hoặc trên một hình cầu.	Aura, explosion tròn, magic orb.
`Hemisphere`	Nửa hình cầu.	Bụi bay lên từ mặt đất, splash một phía.
`Cone`	Sinh từ hình nón.	Lửa phun, vòi nước, confetti bắn ra.
`Donut`	Hình bánh vòng/torus.	Vòng ma thuật, ring aura.
`Box`	Hộp chữ nhật.	Mưa, tuyết, vùng bụi rộng.
`Mesh`	Sinh từ mesh được chọn.	Hiệu ứng trên bề mặt model.
`Mesh Renderer`	Lấy mesh từ object có `Mesh Renderer`.	Particle bám model đang render.
`Skinned Mesh Renderer`	Sinh từ mesh có animation xương.	Spark/blood/aura trên nhân vật animated.
`Sprite`	Sinh từ sprite.	VFX 2D theo hình sprite.
`Sprite Renderer`	Lấy sprite từ object có `Sprite Renderer`.	VFX bám sprite trong scene.
`Circle`	Hình tròn phẳng.	Ring, ripple, shockwave 2D.
`Edge`	Một đoạn thẳng.	Mưa từ mép màn, line emitter.
`Rectangle`	Hình chữ nhật phẳng.	Tuyết/mưa theo vùng mặt phẳng.

Thuộc tính	Tác dụng
`Radius`	Bán kính của sphere/circle/cone/donut.
`Radius Thickness`	`0` sinh trên bề mặt, `1` sinh trong toàn bộ thể tích.
`Arc`	Chỉ dùng một phần vòng tròn. Ví dụ `180°` là nửa vòng.
`Mode`	Cách Unity phân bố vị trí sinh: random, loop, ping-pong, burst spread.
`Spread`	Chia vị trí sinh thành các khoảng rời rạc để particle đều hơn hoặc có nhịp.
`Speed`	Tốc độ điểm sinh chạy quanh arc khi dùng mode loop/ping-pong.
`Angle`	Góc mở của cone. Góc lớn bắn tỏa rộng, góc nhỏ bắn tập trung.
`Length`	Độ dài cone khi sinh trong volume.
`Emit From`	Sinh từ base, volume, edge, shell… tùy shape.
`Texture`	Dùng texture để tint hoặc loại bỏ vị trí sinh.
`Position`	Offset vùng sinh so với Transform của Particle System.
`Rotation`	Xoay vùng sinh.
`Scale`	Scale vùng sinh.
`Align to Direction`	Xoay particle theo hướng bay ban đầu. Dùng cho mảnh vỡ, tia, lá.
`Randomize Direction`	Pha hướng bay với hướng random. Tăng lên để particle tỏa tự nhiên hơn.
`Spherize Direction`	Làm hướng bay tỏa ra từ tâm như hình cầu.
`Randomize Position`	Thêm random vị trí sinh, tránh quá đều/giả.

Thuộc tính	Tác dụng
`Linear X/Y/Z`	Thêm vận tốc tuyến tính theo từng trục. Ví dụ Y dương làm particle bay lên.
`Space`	Vận tốc theo `Local` hay `World`.
`Orbital X/Y/Z`	Làm particle quay quanh trục, giống xoáy/vòng.
`Offset X/Y/Z`	Dịch tâm quỹ đạo khi dùng orbital.
`Radial`	Đẩy particle ra xa hoặc kéo về gần tâm.
`Speed Modifier`	Nhân tốc độ hiện tại theo thời gian.

Thuộc tính	Tác dụng
`Separate Axes`	Chỉnh noise riêng từng trục.
`Strength`	Độ mạnh của noise. Cao hơn thì particle lệch xa/mạnh hơn.
`Frequency`	Tần suất đổi hướng. Thấp thì mềm; cao thì rung nhanh/gắt.
`Scroll Speed`	Làm trường noise trôi theo thời gian, tạo cảm giác sống hơn.
`Damping`	Giữ noise ổn định hơn khi đổi frequency/strength.
`Octaves`	Số lớp noise chồng lên nhau. Nhiều lớp đẹp hơn nhưng tốn hơn.
`Octave Multiplier`	Lớp noise sau yếu đi bao nhiêu.
`Octave Scale`	Lớp noise sau có frequency khác bao nhiêu.
`Quality`	Chất lượng noise. Thấp nhẹ hơn; cao đẹp hơn nhưng tốn hơn.
`Remap`	Ánh xạ lại giá trị noise sang range khác.
`Remap Curve`	Đường cong để biến đổi noise output.
`Position Amount`	Noise ảnh hưởng lên vị trí bao nhiêu.
`Rotation Amount`	Noise ảnh hưởng lên xoay bao nhiêu.
`Size Amount`	Noise ảnh hưởng lên size bao nhiêu.

Thuộc tính	Tác dụng
`Separate Axes`	Giới hạn tốc độ riêng X/Y/Z.
`Speed`	Tốc độ tối đa. Particle vượt quá sẽ bị giảm.
`Space`	Giới hạn theo local/world khi tách trục.
`Dampen`	Mức giảm tốc khi vượt limit.
`Drag`	Lực cản tuyến tính, làm particle chậm dần.
`Multiply by Size`	Particle lớn bị drag mạnh hơn.
`Multiply by Velocity`	Particle nhanh bị drag mạnh hơn.

Thuộc tính	Tác dụng
`Mode: Current`	Mỗi frame particle tiếp tục nhận vận tốc hiện tại của emitter/parent. Nếu parent chậm lại, particle cũng chậm theo.
`Mode: Initial`	Chỉ nhận vận tốc lúc particle sinh ra. Sau đó tự bay riêng.
`Multiplier`	Tỷ lệ kế thừa. `0` không kế thừa, `1` kế thừa đủ, `0.5` kế thừa một nửa.

Thuộc tính	Tác dụng
`Multiplier`	Hệ số nhân lifetime. Có thể là constant, curve, random constants, random curves.
`Speed Range`	Khoảng tốc độ emitter được map vào curve multiplier.

Thuộc tính	Tác dụng
`X/Y/Z`	Lực theo từng trục.
`Space`	Lực theo local hoặc world.
`Randomize`	Khi dùng random between two constants/curves, mỗi frame chọn hướng lực mới trong range, tạo chuyển động hỗn loạn hơn.

Thuộc tính	Tác dụng
`Color`	Gradient màu/alpha theo lifetime của particle. Bên trái là lúc mới sinh, bên phải là lúc sắp chết.

Thuộc tính	Tác dụng
`Color`	Gradient màu theo speed.
`Speed Range`	Tốc độ thấp/cao tương ứng với đầu/cuối gradient.

Thuộc tính	Tác dụng
`Separate Axes`	Chỉnh size riêng từng trục.
`Size`	Curve size theo lifetime.

Thuộc tính	Tác dụng
`Separate Axes`	Chỉnh size riêng từng trục.
`Size`	Curve size theo speed.
`Speed Range`	Tốc độ thấp/cao tương ứng với đầu/cuối curve.

Thuộc tính	Tác dụng
`Separate Axes`	Xoay riêng X/Y/Z.
`Angular Velocity`	Tốc độ xoay, tính bằng độ/giây.

Thuộc tính	Tác dụng
`Separate Axes`	Xoay riêng từng trục.
`Angular Velocity`	Tốc độ xoay dựa theo speed.
`Speed Range`	Khoảng speed map vào curve xoay.

Thuộc tính	Tác dụng
`Multiplier`	Nhân độ mạnh lực ngoài.
`Influence Filter`	Chọn force field bằng `Layer Mask` hoặc danh sách cụ thể.
`List`	Danh sách force field ảnh hưởng đến hệ thống.
`Influence Mask`	Layer mask quyết định force field nào ảnh hưởng.

Type	Ý nghĩa
`Planes`	Va chạm với các mặt phẳng do bạn chỉ định. Nhẹ hơn, kiểm soát tốt.
`World`	Va chạm với collider thật trong world, có mode 2D/3D. Thực tế hơn nhưng tốn hơn.

Thuộc tính	Tác dụng
`Planes`	Danh sách Transform làm mặt phẳng va chạm.
`Visualization`	Hiển thị plane dạng wireframe hoặc solid trong Scene View.
`Scale Plane`	Scale hình preview của plane.
`Dampen`	Particle mất bao nhiêu tốc độ sau va chạm.
`Bounce`	Particle bật lại mạnh bao nhiêu.
`Lifetime Loss`	Mất bao nhiêu phần lifetime khi va chạm.
`Min Kill Speed`	Sau va chạm nếu chậm hơn mức này thì particle bị kill.
`Max Kill Speed`	Nếu nhanh hơn mức này thì particle bị kill.
`Radius Scale`	Scale bán kính va chạm của particle cho khớp hình ảnh.
`Send Collision Messages`	Cho script nhận `OnParticleCollision`.
`Visualize Bounds`	Hiển thị bounds va chạm của từng particle.

Thuộc tính	Tác dụng
`Collision Mode`	Chọn va chạm `2D` hoặc `3D`.
`Dampen`, `Bounce`, `Lifetime Loss`	Tương tự Planes.
`Min/Max Kill Speed`	Kill particle theo tốc độ sau va chạm.
`Radius Scale`	Cỡ collider ảo của particle.
`Collision Quality`	`High` chính xác nhất nhưng tốn nhất; `Medium/Low` nhẹ hơn cho static colliders.
`Collides With`	Layer particle được phép va chạm.
`Max Collision Shapes`	Số collision shape tối đa được xét.
`Enable Dynamic Colliders`	Cho va chạm với collider động. Tốn hơn static.
`Voxel Size`	Kích thước grid cache khi dùng Medium/Low. Nhỏ hơn chính xác hơn nhưng tốn bộ nhớ hơn.
`Collider Force`	Particle tác dụng lực lên collider vật lý.
`Multiply by Collision Angle`	Lực phụ thuộc góc va chạm.
`Multiply by Particle Speed`	Particle nhanh đẩy mạnh hơn.
`Multiply by Particle Size`	Particle lớn đẩy mạnh hơn.
`Send Collision Messages`	Cho script nhận va chạm.
`Visualize Bounds`	Xem bounds va chạm trong Scene View.

Thuộc tính	Tác dụng
`Inside`	Hành động khi particle đang nằm trong collider.
`Outside`	Hành động khi particle đang nằm ngoài collider.
`Enter`	Hành động ở frame particle vừa đi vào collider.
`Exit`	Hành động ở frame particle vừa đi ra collider.
`Collider Query Mode`	Có lấy thông tin collider particle tương tác hay không. `Disabled` nhẹ nhất.
`Radius Scale`	Scale bounds trigger của particle.
`Visualize Bounds`	Hiển thị bounds trigger trong Scene View.

Action	Ý nghĩa
`Callback`	Đưa particle vào danh sách để script xử lý bằng `OnParticleTrigger()`.
`Kill`	Xóa particle.
`Ignore`	Bỏ qua.

Thuộc tính	Tác dụng
`Spawn condition`	Khi nào particle cha sinh particle con.
`Inherit`	Particle con kế thừa thuộc tính gì từ particle cha.
`Emit Probability`	Xác suất sinh sub emitter. `0` không sinh, `1` luôn sinh.

Điều kiện	Ý nghĩa
`Birth`	Sinh sub emitter khi particle cha được sinh ra.
`Collision`	Sinh khi particle cha va chạm.
`Death`	Sinh khi particle cha chết.
`Trigger`	Sinh khi particle cha tương tác trigger.
`Manual`	Chỉ sinh khi script gọi `ParticleSystem.TriggerSubEmitter`.

Thuộc tính	Tác dụng
`Tiles`	Chia texture thành bao nhiêu cột/hàng. Ví dụ spritesheet 4x4.
`Animation`	`Whole Sheet` chạy toàn bộ sheet; `Single Row` chỉ chạy một hàng.
`Time Mode: Lifetime`	Chọn frame dựa trên tuổi đời particle.
`Time Mode: Speed`	Chọn frame dựa trên tốc độ particle.
`Time Mode: FPS`	Chạy theo số frame/giây.
`Row Mode`	Chọn hàng cụ thể, random hàng, hoặc theo mesh index.
`Random Row`	Mỗi particle random một hàng khi dùng `Single Row`.
`Row`	Chọn hàng cố định.
`Frame over Time`	Curve quyết định frame tăng theo thời gian.
`Start Frame`	Frame bắt đầu. Có thể random để particle không đồng bộ quá máy móc.
`Cycles`	Animation lặp bao nhiêu lần trong lifetime.
`Affected UV Channels`	UV stream nào bị module này ảnh hưởng.

Thuộc tính	Tác dụng
`Frame over Time`	Chọn sprite frame theo thời gian.
`Start Frame`	Sprite frame ban đầu.
`Cycles`	Số lần lặp animation.
`Enabled UV Channels`	UV channel được dùng.

Thuộc tính	Tác dụng
`Light`	Prefab light dùng cho particle.
`Ratio`	Tỷ lệ particle có light. `0.1` nghĩa là khoảng 10%.
`Random Distribution`	Bật: random particle có light; tắt: phân bố theo chu kỳ.
`Use Particle Color`	Light lấy màu từ particle.
`Size Affects Range`	Particle lớn làm range light lớn hơn.
`Alpha Affects Intensity`	Particle mờ thì light yếu đi.
`Range Multiplier`	Curve nhân range light theo lifetime.
`Intensity Multiplier`	Curve nhân intensity light theo lifetime.
`Maximum Lights`	Giới hạn số light tối đa để tránh tụt FPS.

Thuộc tính	Tác dụng
`Mode: Particle`	Mỗi particle có trail riêng.
`Mode: Ribbon`	Nối các particle thành ribbon dựa theo tuổi.
`Ratio`	Tỷ lệ particle có trail.
`Lifetime`	Trail vertex sống bao lâu, thường tính theo lifetime particle.
`Minimum Vertex Distance`	Particle đi bao xa thì trail thêm một vertex mới.
`World Space`	Trail vertex nằm lại trong world, không bị kéo theo object.
`Die With Particles`	Particle chết thì trail biến mất ngay; nếu tắt, trail tự tàn theo lifetime.
`Ribbon Count`	Số ribbon khi dùng ribbon mode.
`Split Sub Emitter Ribbons`	Với sub emitter, particle cùng parent dùng chung ribbon.
`Texture Mode`	Cách texture dàn trên trail: stretch, tile, repeat per segment, distribute per segment.
`Size affects Width`	Particle lớn làm trail rộng hơn.
`Size affects Lifetime`	Particle lớn làm trail sống lâu hơn.
`Inherit Particle Color`	Trail lấy màu từ particle.
`Color over Lifetime`	Màu toàn trail theo tuổi particle.
`Width over Trail`	Độ rộng trail theo chiều dài trail.
`Color over Trail`	Màu trail theo chiều dài trail.
`Generate Lighting Data`	Tạo normal/tangent để trail nhận lighting.
`Shadow Bias`	Dịch shadow để giảm artifact.

Thuộc tính	Tác dụng
`Mode: Disabled`	Không dùng custom data.
`Mode: Vector`	Dữ liệu dạng vector tối đa 4 component: X/Y/Z/W.
`Mode: Color`	Dữ liệu dạng màu/gradient HDR.
`Number of Components`	Số component vector được dùng, từ 1 đến 4.
`X/Y/Z/W`	Curve hoặc random value cho từng component.
`Color`	Màu/gradient/custom color data.

Thuộc tính	Tác dụng
`Render Mode: Billboard`	Particle là quad luôn quay theo hướng alignment. Dùng nhiều nhất.
`Render Mode: Stretched Billboard`	Particle bị kéo dài theo camera/velocity. Dùng cho speed line, rain, spark nhanh.
`Render Mode: Horizontal Billboard`	Quad nằm song song mặt phẳng XZ.
`Render Mode: Vertical Billboard`	Quad dựng đứng theo trục Y và quay về camera.
`Render Mode: Mesh`	Particle render bằng mesh 3D.
`Render Mode: None`	Không vẽ particle, thường dùng khi chỉ muốn vẽ `Trails`.
`Normal Direction`	Cách tính lighting cho billboard: giống cầu hay mặt phẳng.
`Material`	Material chính để vẽ particle. Đây là nơi shader/blend mode phát huy tác dụng.
`Trail Material`	Material dùng cho trails.
`Sort Mode`	Thứ tự vẽ particle trong cùng hệ thống: by distance, oldest, youngest, by depth…
`Sorting Fudge`	Bias thứ tự sort giữa Particle System và transparent object khác.
`Min Particle Size`	Kích thước nhỏ nhất trên viewport.
`Max Particle Size`	Kích thước lớn nhất trên viewport.
`Render Alignment`	Particle quay theo camera, world, local, facing, hoặc velocity.
`Enable Mesh GPU Instancing`	Khi render mesh particle, dùng GPU instancing nếu shader hỗ trợ.
`Flip`	Mirror một phần particle theo trục để tạo biến thể.
`Allow Roll`	Cho particle camera-facing xoay quanh trục camera. Tắt hữu ích trong VR.
`Pivot`	Dời tâm xoay của particle.
`Visualize Pivot`	Hiện pivot trong Scene View.
`Masking`	Particle tương tác với `Sprite Mask`: không mask, visible inside, visible outside.
`Apply Active Color Space`	Khi Linear Color Space, chuyển màu particle từ Gamma trước khi gửi GPU.
`Custom Vertex Streams`	Chọn dữ liệu particle gửi vào shader. Rất quan trọng khi viết shader custom.
`Cast Shadows`	Particle có đổ bóng không.
`Shadow Bias`	Giảm artifact bóng của billboard/trail.
`Motion Vectors`	Có ghi motion vector cho renderer không.
`Receive Shadows`	Particle có nhận bóng không. Thường chỉ áp dụng tốt với opaque material.
`Sorting Layer ID`	Sorting layer của renderer, rất quan trọng trong 2D.
`Order in Layer`	Thứ tự trong sorting layer.
`Light Probes`	Cách particle nhận lighting từ light probes.
`Reflection Probes`	Cách nhận reflection probe.
`Anchor Override`	Transform dùng làm điểm nội suy probe.

Thuộc tính

Tác dụng

Render Mode: Billboard

Particle là quad luôn quay theo hướng alignment. Dùng nhiều nhất.

Render Mode: Stretched Billboard

Particle bị kéo dài theo camera/velocity. Dùng cho speed line, rain, spark nhanh.

Render Mode: Horizontal Billboard

Quad nằm song song mặt phẳng XZ.

Render Mode: Vertical Billboard

Quad dựng đứng theo trục Y và quay về camera.

Render Mode: Mesh

Particle render bằng mesh 3D.

Render Mode: None

Không vẽ particle, thường dùng khi chỉ muốn vẽ Trails.

Normal Direction

Cách tính lighting cho billboard: giống cầu hay mặt phẳng.

Material

Material chính để vẽ particle. Đây là nơi shader/blend mode phát huy tác dụng.

Trail Material

Material dùng cho trails.

Sort Mode

Thứ tự vẽ particle trong cùng hệ thống: by distance, oldest, youngest, by depth…

Sorting Fudge

Bias thứ tự sort giữa Particle System và transparent object khác.

Min Particle Size

Kích thước nhỏ nhất trên viewport.

Max Particle Size

Kích thước lớn nhất trên viewport.

Render Alignment

Particle quay theo camera, world, local, facing, hoặc velocity.

Enable Mesh GPU Instancing

Khi render mesh particle, dùng GPU instancing nếu shader hỗ trợ.

Flip

Mirror một phần particle theo trục để tạo biến thể.

Allow Roll

Cho particle camera-facing xoay quanh trục camera. Tắt hữu ích trong VR.

Pivot

Dời tâm xoay của particle.

Visualize Pivot

Hiện pivot trong Scene View.

Masking

Particle tương tác với Sprite Mask: không mask, visible inside, visible outside.

Apply Active Color Space

Khi Linear Color Space, chuyển màu particle từ Gamma trước khi gửi GPU.

Custom Vertex Streams

Chọn dữ liệu particle gửi vào shader. Rất quan trọng khi viết shader custom.

Cast Shadows

Particle có đổ bóng không.

Shadow Bias

Giảm artifact bóng của billboard/trail.

Motion Vectors

Có ghi motion vector cho renderer không.

Receive Shadows

Particle có nhận bóng không. Thường chỉ áp dụng tốt với opaque material.

Sorting Layer ID

Sorting layer của renderer, rất quan trọng trong 2D.

Order in Layer

Thứ tự trong sorting layer.

Light Probes

Cách particle nhận lighting từ light probes.

Reflection Probes

Cách nhận reflection probe.

Anchor Override

Transform dùng làm điểm nội suy probe.

Thuộc tính	Tác dụng
`Camera Scale`	Kéo particle theo chuyển động camera.
`Velocity Scale`	Kéo particle theo tốc độ.
`Length Scale`	Kéo theo size hiện tại dọc hướng velocity.
`Freeform Stretching`	Giữ stretch đẹp hơn khi nhìn head-on.
`Rotate With Stretch`	Xoay particle theo hướng stretch.

Thuộc tính	Tác dụng
`Mesh Distribution: Uniform Random`	Random mesh đều nhau.
`Mesh Distribution: Non-uniform Random`	Random theo trọng số.
`Mesh Weightings`	Mesh nào có trọng số cao hơn thì xuất hiện nhiều hơn.

Nhóm	Thuộc tính	Tác dụng
`Shape`	`Shape`	Hình vùng ảnh hưởng.
`Shape`	`Start Range`	Vùng trong bắt đầu có ảnh hưởng.
`Shape`	`End Range`	Vùng ngoài kết thúc ảnh hưởng.
`Shape`	`Direction X/Y/Z`	Lực tuyến tính theo trục.
`Gravity`	`Strength`	Độ hút particle về focal point.
`Gravity`	`Gravity Focus`	Điểm hút nằm ở tâm hay rìa shape.
`Rotation`	`Speed`	Tốc độ xoáy quanh vortex.
`Rotation`	`Attraction`	Độ kéo particle vào chuyển động xoáy.
`Rotation`	`Rotation Randomness`	Random trục xoáy.
`Drag`	`Strength`	Lực cản làm particle chậm lại.
`Drag`	`Multiply Drag by Size`	Particle lớn chịu drag mạnh hơn.
`Drag`	`Multiply Drag by Velocity`	Particle nhanh chịu drag mạnh hơn.
`Vector Field`	`Volume Texture`	Texture 3D chứa vector field.
`Vector Field`	`Speed`	Độ mạnh khi particle đi qua vector field.
`Vector Field`	`Attraction`	Độ kéo particle vào chuyển động vector field.

API	Tác dụng
`Play()`	Chạy particle.
`Pause()`	Tạm dừng.
`Stop()`	Dừng.
`Clear()`	Xóa particle đang sống.
`Emit(count)`	Sinh ngay một số particle.
`Simulate(time)`	Mô phỏng tua tới một thời điểm.
`IsAlive()`	Kiểm tra còn particle sống hoặc sẽ sinh tiếp không.
`particleCount`	Số particle hiện đang sống.
`TriggerSubEmitter()`	Kích hoạt sub emitter thủ công.

Module	Gợi ý
`Main`	`Start Lifetime` 2-4s, `Start Speed` thấp, `Simulation Space = World`.
`Emission`	`Rate over Time` 5-20.
`Shape`	`Circle` hoặc `Cone` nhỏ.
`Velocity over Lifetime`	Y dương nhẹ.
`Noise`	Strength thấp-vừa, Frequency thấp.
`Size over Lifetime`	Nhỏ → lớn dần.
`Color over Lifetime`	Xám nhạt alpha cao → alpha 0.
`Renderer`	Material smoke mềm, transparent/additive tùy style.

Module	Gợi ý
`Main`	Lifetime 0.3-0.8s, speed random.
`Emission`	Burst 10-30, Rate over Time 0.
`Shape`	Sphere/Circle nhỏ.
`Color over Lifetime`	Vàng/trắng → trong suốt.
`Size over Lifetime`	To nhanh rồi nhỏ/mất.
`Trails`	Ratio thấp-vừa nếu muốn lấp lánh.
`Renderer`	Additive material.

Module	Gợi ý
`Main`	Simulation Space = World, Lifetime 0.4-1s, Gravity nhẹ.
`Emission`	Rate over Distance thay vì Rate over Time.
`Shape`	Circle/Edge ở chân.
`Velocity over Lifetime`	Đẩy ra ngang và lên nhẹ.
`Noise`	Rất nhẹ.
`Size over Lifetime`	Nhỏ → to → mờ.
`Color over Lifetime`	Nâu/xám → alpha 0.

Module	Gợi ý
`Main`	Lifetime rất ngắn 0.1-0.4s.
`Emission`	Burst một lần.
`Shape`	Cone hoặc Sphere.
`Start Speed`	Khá cao, random.
`Color over Lifetime`	Trắng/vàng sáng → alpha 0.
`Size over Lifetime`	Pop nhanh rồi biến mất.
`Renderer`	Additive hoặc alpha blend tùy style.

Triệu chứng	Kiểm tra
Không thấy particle	`Play On Awake`, `Emission`, `Renderer Material`, layer/camera/sorting, alpha trong color.
Particle sinh quá ít	`Rate over Time`, `Bursts`, `Max Particles`, lifetime quá ngắn.
Particle sinh quá nhiều	`Rate`, `Bursts`, `Sub Emitters`, `Looping`, `Max Particles`.
Hiệu ứng bị kéo theo object sai ý	`Simulation Space`: thử `World` thay vì `Local`.
Particle bị cắt khi ra ngoài màn/camera	Bounds/culling, `Culling Mode`, material/sorting.
Nhìn quá đều/giả	Random `Start Size`, `Start Lifetime`, `Start Rotation`, thêm nhẹ `Noise`.
Tụt FPS	Giảm `Max Particles`, giảm overdraw/size, tắt `Lights`, giảm `Collision`, giảm `Noise Octaves`, hạn chế `Sub Emitters`.
Particle 2D nằm sai layer	`Renderer > Sorting Layer ID` và `Order in Layer`.
Transparent sort sai	`Sort Mode`, `Sorting Fudge`, material render queue, sorting layer.

The Blog

2. Built-in Particle System hay Visual Effect Graph?

3. Mô hình tư duy: Particle System chạy như thế nào?

4. Cách tạo Particle System trong Unity

5. Đọc Inspector của Particle System

6. Các kiểu nhập giá trị quan trọng

7. Main module: trái tim của hệ thống

Local hay World Simulation Space?

8. Emission module: sinh bao nhiêu hạt?

9. Shape module: particle sinh từ đâu?

Các shape phổ biến

Thuộc tính shape hay gặp

10. Velocity over Lifetime: đổi vận tốc theo tuổi đời

11. Noise: làm chuyển động tự nhiên

12. Limit Velocity over Lifetime: giới hạn tốc độ

13. Inherit Velocity: kế thừa vận tốc

14. Lifetime by Emitter Speed: sống lâu theo tốc độ emitter

15. Force over Lifetime: tác dụng lực theo thời gian

16. Color over Lifetime: đổi màu/mờ dần theo tuổi đời

17. Color by Speed: đổi màu theo tốc độ

18. Size over Lifetime: đổi kích thước theo tuổi đời

19. Size by Speed: đổi kích thước theo tốc độ

20. Rotation over Lifetime: xoay theo tuổi đời

21. Rotation by Speed: xoay theo tốc độ

22. External Forces: chịu ảnh hưởng từ lực bên ngoài

23. Collision: particle va chạm

Type

Thuộc tính Planes

Thuộc tính World

24. Triggers: particle đi vào/ra vùng trigger

25. Sub Emitters: particle sinh particle khác

Spawn condition

26. Texture Sheet Animation: animate texture của particle

Grid mode

Sprites mode

27. Lights: particle phát sáng thật

28. Trails: vệt kéo phía sau particle

29. Custom Data: dữ liệu riêng cho particle

30. Renderer: particle được vẽ ra sao?

Stretched Billboard settings

Mesh render settings

31. Particle System Force Field component

32. Điều khiển Particle System bằng C

Bật/tắt module bằng script

Một số API hay dùng

33. Công thức thực chiến cho một số effect

Khói bếp mềm

Spark khi nhận thưởng coin

Bụi chân khi nhân vật chạy

Hit impact nhanh

34. Checklist debug khi particle không đúng ý

35. Checklist tối ưu performance

36. Lộ trình học đề xuất